Rạp Định Tường

Ở Mỹ Tho, có những nơi không cần đông người vẫn làm ta nghe thấy tiếng chân của một thời. Rạp Định Tường là một nơi như thế.

Bây giờ nhìn lại mặt tiền cũ, người ta dễ thấy cái dáng nghiêng nghiêng của mái đón, những đường nét đã bạc màu, vài vệt thời gian ăn lên tường vôi, và hàng chữ đỏ "Cinema Định Tường" như còn cố giữ lại chút rực rỡ cuối cùng của một thời chiếu bóng. Cái tên ấy vừa sang vừa gần: "cinema" là giấc mơ phương Tây, còn "Định Tường" là tên đất cũ, tên một miền sông nước đã đi qua bao đời người.

"Cinema" là giấc mơ phương Tây, còn "Định Tường" là tên đất cũ — tên một miền sông nước đã đi qua bao đời người.

Ngày trước, đi xem phim ở rạp đâu chỉ là đi xem một cuốn phim. Đó là đi ra phố, đi vào ánh sáng, đi dự phần vào nhịp sống thị dân. Người ta sửa soạn quần áo, gửi xe, đứng dưới bảng phim, đọc tên diễn viên, nhìn tấm áp-phích mà đoán nội dung câu chuyện. Có người đến sớm chỉ để chọn chỗ ngồi đẹp. Có người đi xem vì mê minh tinh. Cũng có người chẳng cần biết phim gì, chỉ cần được ngồi trong bóng tối mát lạnh, nghe tiếng quạt hay tiếng máy chiếu đều đều, là đã thấy đời sống bỗng khác đi.

Trong ký ức nhiều người, rạp Định Tường từng là nơi chiếu phim Tây, có phụ đề Việt ngữ, một rạp gợi cảm giác "văn minh" và có phần kiểu cách giữa đô thị tỉnh lỵ miền Tây. Mỗi suất chiếu không chỉ đem đến một câu chuyện trên màn bạc, mà còn mở ra một cánh cửa khác: nơi người xem Mỹ Tho gặp những gương mặt xa lạ, những thành phố xa lạ, những đời sống xa lạ, rồi mang chúng về trộn lẫn với mùi sông, mùi chợ, mùi nắng của đất mình.

Một rạp chiếu bóng sống được là nhờ khán giả. Mà khán giả của rạp xưa cũng chính là lịch sử sống của thành phố. Ở đó có đám học trò đi xem lén buổi chiều; có đôi trai gái chọn ghế cuối; có công chức lĩnh lương xong dẫn vợ con ra phố; có người già đi xem chỉ vì nghe thiên hạ kháo nhau đây là bộ phim đáng coi. Một tấm vé nhỏ, nhưng đằng sau nó là cả nếp sống của một đô thị biết vui, biết mơ và biết dành chỗ cho cái đẹp.

Rồi thời gian đi qua. Những rạp một màn bạc lần lượt lùi lại trước truyền hình, băng video, đĩa lậu, rồi cụm rạp hiện đại trong trung tâm thương mại. Rạp Định Tường cũng già đi như một người giữ ký ức lâu năm: ít lời hơn, cũ hơn, lặng hơn. Nhưng chính trong sự lặng ấy, nó lại trở thành một mốc nhớ. Người ta đi ngang có thể không còn vào xem phim nữa, nhưng vẫn ngước nhìn, vẫn nhận ra, vẫn gọi tên. Chỉ cần còn một người nhớ "hồi xưa ở đây là rạp Định Tường", thì nơi ấy vẫn chưa hoàn toàn mất.

Có những công trình không lớn lao về kiến trúc, cũng không lừng danh trên bản đồ du lịch, nhưng lại cất giữ phần hồn của thành phố. Rạp Định Tường thuộc về những nơi như vậy. Nó nhắc rằng Mỹ Tho từng có một đời sống điện ảnh riêng, từng có những đêm sáng đèn, từng có những hàng người đứng chờ mua vé, từng có những xúc động rất bình dân mà không dễ gì thay thế.